A A A

Profilaktyka odleżyn

Co to jest odleżyna?

Odleżyna to owrzodzenie skóry powstałe w wyniku działania następujących czynników:

  • Ucisk, który wywołuje miejscowe niedokrwienie - niedotlenione komórki obumierają, a powtarzające się okresy ucisku prowadzą do powstania stanów zapalnych, które w krótkim czasie mogą przekształcić się w odleżynę.
  • Tarcie – skóra ocierając się o inne powierzchnie osłabia się, traci naskórek i może zostać uszkodzona. Wszelkie uszkodzenia skóra i jej podrażnienia sprzyjają powstawaniu odleżyn.
  • Maceracja, czyli rozmiękczenie skóry i zmniejszenie jej odporności poprzez stały kontakt z wilgocią:
    • potem
    • moczem
    • wysiękiem z ran

Co sprzyja powstawaniu odleżyn?

  • Ograniczenie mobilności – obłożna choroba, niepełnosprawność ruchowa itp.;
  • Urazy i otarcia naskórka;
  • Niewłaściwa pielęgnacja;
  • Zły ogólny stan zdrowia – niedożywienie, niedobory krwi, białka, elektrolitów itp.;
  • Miażdżyca, cukrzyca;
  • Zawilgocenie skóry, w tym związane z nieprawidłowym doborem środków chłonnych do nietrzymania moczu;
  • Zbyt wysoka temperatura otoczenia, powodująca przegrzanie, nadmierną potliwość i odparzenia;
  • Ubrania i pościel ze sztucznych, sztywnych materiałów, drażniących skórę;
  • Wewnętrzne szwy, guziki, okruchy jedzenia na materacu; 

Najczęstsze miejsca występowania odleżyn



 

5 stopni odleżyn

Odleżyny można podzielić na 5 stopni, w zależności od stopnia zaawansowania:

  • STOPIEŃ I – blednące zaczerwienienie, które blednie po ustaniu nacisku; brak uszkodzenia skóry;
  • STOPIEŃ II – nieblednące zaczerwienienie, które nie ustępuje po zwolnieniu ucisku; powierzchniowe obrzęki i nadżerka skóry, bolesne uszkodzenie naskórka;
  • STOPIEŃ III – głębokie uszkodzenie skóry aż do tkanki podskórnej; widoczne jest głębokie uszkodzenie skóry, obrzęk, rumień; dno rany wypełnione może być rozpadającymi się tkankami (żółta masa) lub czerwoną ziarniną;
  • STOPIEŃ IV – uszkodzenie dociera do kości, występuje martwica; widoczna jest obumarła tkanka, dno rany może być wypełnione czarną martwicą;
  • STOPIEŃ V – stan bardzo zaawansowany, martwica rozprzestrzenia się aż do mięśni, może prowadzić do sepsy.

Profilaktyka przeciwodleżynowa

Odleżyny nigdy nie występują u zdrowych osób, które mają kontrolę nad swoimi mięśniami i są w stanie zareagować na niewygodę, spowodowaną uciskiem. Ich występowanie u osób o ograniczonej mobilności można ograniczyć poprzez stosowanie zasad profilaktyki przeciwodleżynowej.

 

Nie bagatelizuj objawów.

Zaczerwienienia skóry, które nie znikają po ustaniu ucisku, pęcherze naskórka powstające w miejscu ucisku, uszkodzony naskórek – wszystko to powinno wzbudzić czujność opiekuna. Stała obserwacja skóry osoby zagrożonej powstaniem odleżyn jest koniecznym elementem profilaktyki.
Postaraj się wyeliminować czynniki ryzyka.
  • Regularnie zmieniaj choremu pozycję ciała – np. co 2-3 godziny.
  • Ogranicz ucisk na skórę; jeśli pojawiły się zmiany odleżynowe – chory nie powinien siedzieć lub leżeć obciążając zmienioną partię ciała.
  • Przy układaniu chorego na boku pamiętaj o rozdzieleniu nóg poduszką.
  • Wyeliminuj podkłady gumowe i ceratowe – zwijaja się i uciskają skórę, nie dopuszczają powietrza do skóry.
  • Pościel nie może być wilgotna czy mokra – jeśli zdarzy się, że chory zamoczy łóżko, należy wymienić pościel na świeżą.
  • Unikaj urazów, również tych spowodowanych zadrapaniem – przycinaj choremu paznokcie na krótko i opiłowuj je, aby nie zrobił sobie krzywdy.
Stosuj specjalistyczne pomoce przeciwodleżynowe.
  • Materac zmiennociśnieniowy (przeciwodleżynowy).
  • Poduszka przeciwodleżynowa.
  • Specjalne podkłady i pokrowce na materac.
  • Maty i sprzęty do ślizgowego przemieszczania chorego.
Aktywizuj chorego na miarę jego możliwości.
  • Zachęcaj podopiecznego do wykonywania jak największej ilości czynności.
  • Zwiększaj stopniowo zakres ruchów chorego.
  • Nie wyręczaj chorego w czynnościach, które sam może wykonać.
Starannie pielęgnuj skórę podopiecznego.
  • Oczyszczaj skórę chorego delikatnie, z użyciem specjalistycznych środków pielęgnacyjnych.
  • Unikaj stosowania silnych kosmetyków i łącznego stosowania pudru wraz ze środkami natłuszczającymi, np. oliwką czy tłustym kremem.
  • Dbaj o higienę miejsc intymnych chorego – oczyszczaj je delikatnymi środkami i zabezpieczaj każdorazowo przy zmianie środka chłonnego.
  • Sprawdzaj codziennie stan skóry i reaguj szybko, jeśli zauważysz coś niepokojącego.
  • Pobudzaj skórę poprzez masowanie, najlepiej z pomocą aktywizującego żelu, unikaj stosowania spirytusu, który może nadmiernie wysuszyć skórę.
Zapewnij podopiecznemu odpowiednią dietę.
  • Codzienna dieta powinna dostarczać organizmowi wszystkich niezbędnych składników odżywczych, witamin i mikroelementów.
  • Dieta powinna zawierać produkty zbożowe, nabiał, mięso, ryby, sery, suche nasiona strączkowe, warzywa, owoce i tłuszcze.
  • Jeśli pojawią się zmiany odleżynowe, okresowo należy wprowadzić dietę wysokobiałkową.
  • Należy unikać spożycia słodyczy, tłuszczów zwierzęcych  i ograniczyć spożycie soli.

 

Jeśli dojdzie do powstania odleżyn, koniecznie skonsultuj się z lekarzem w celu ustalenia planu działania. Leczenie odleżyn jest procesem długotrwałym i trudnym, ale przy stosowaniu się do zaleceń lekarza jak najbardziej możliwym.

Pamiętaj: Im wcześniej zostaną podjęte odpowiednie działania, tym krótszy i bardziej efektywny będzie proces leczenia. Pamiętaj, że łatwiej jest zapobiegać niż leczyć!

Więcej o prawidłowej pielęgnacji skóry pod odnośnikiem pielęgnacja skóry. Zapoznaj się też z praktycznymi poradami dla osób opiekujących się bliskimi.

poleć znajomym